صفي الرحمان مباركفوري ( مترجم : محمد بهاء الدين حسينى )
488
الرحيق المختوم ( باده ناب ) ( فارسي )
( 1 ) اثر جنگ موته هر چند در اين جنگ ، مسلمانان رنج و سختى چشيدند و انتقام خود را از روم و شام نگرفتند ؛ با اين وصف ، آوازه و اشتهار نظامى رزمآوران مدينه ، در جهان بازتاب گستردهاى يافت و در دل همهء عرب منطقه ، بيم و حيرت افكند ؛ چون روم در آن زمان ، بزرگترين و زورگوترين قدرت نظامى سرزمين بود و اعراب مىپنداشتند نبرد با آنان ، به منزلهء به ناحق خون خود ريختن و با پاى خود به سوى مرگ رفتن است . پس درگيرى اين لشكر كوچك سه هزار نفره با آن نيروى بىشمار دشمن و با خسارتى اندك از ميدان نبرد بازگشتن ؛ همه و همه از شگفتيهاى روزگار به حساب مىآمد ؛ [ و بر اين قضيه ] تأكيدى ارزنده بود كه مسلمانان ماوراى ديگران و گونهاى ديگرند و با جنگجويانى كه عرب تصور مىكردند ، بسيار متفاوت و از سوى آفريدگار توانا تأييد گشتهاند و رفيق مهربان آنان ، پيامبر خدا ، بر سر حق است . بنابراين ، قبايل كينهتوز و سرسختى كه - در پيش و پىدرپى - بر سر مسلمانان يورش آوردند ، اينك از در اطاعت در آمده و گردن نهادهاند . طوايف بنى سليم ، اشجع ، غطفان ، ذبيان ، فزاره و طوايفى ديگر ، به اسلام گرويدند . اين نبرد خونبار موته ، زمينهساز و سر فصل فتوحات اسلامى ، در سرزمين روم و آزاد كردن سرزمينهاى دور دست گرديد . ( 2 ) سريهء ذات السلاسل پيامبر - صلّى اللّه عليه و سلّم - در اين نبرد موته ، از موقعيّت قبايل عرب كه مقيم سرزمين شام بودند و بر ضد مسلمانان با سپاه روم ، همدست گشتند ، خبر يافت و چنان با حكمت و آگاهى و تدبير خردمندانه ، ميان مردم شام و روم جدايى افكند و وسيلهء ائتلاف و نزديكى شاميان و مسلمانان را به وجود آورد تا بار ديگر چنين نيروى فراوانى عليه مسلمانان تشكيل نشود .